مطالعه ی ارتباط مراسم یوغ با صحنه های سوگواری د ر نگاره های شاهنامه ی بزرگ ایلخانی براساس رویکرد  نشانه شناسی فرهنگی (نوع مقاله: پژوهشی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوى دکترى هنرهاى اسلامى، دانشکده ى هنرهاى صناعى، دانشگاه هنر اسلامى تبریز، ایران

2 استاد دانشکده ى هنرهاى صناعى، دانشگاه هنر اسلامى تبریز. ایران

3 استاد گروه ادبیات و زبانهاى خارجى، دانشگاه تبریز. ایران

http://dx.doi.org/10.29252/rahpooyesoore.7.3.39

چکیده

مطالعه ی نگاره های شاهنامه ی بزرگ ایلخانی اغلب با تأکید  بر متن اد بی شاهنامه صورت گرفته است. متنی که متعلق به گفتمان ایرانی و با محوریت زبانِ شعری است . ولی به نظر می رسد  شاهنامه ی بزرگ که یک متن با محوریت زبانِ تصویری است به گفتمان ایلخانی تعلق د اشته باشد . بنابراین خوانشِ نگاره های شاهنامه ی بزرگ براساس سپهر نشانه ا‌ی «نگارگری ایلخانی»، شاید  بتواند  نتایج قابل‌توجهی را د ر اختیار قرار د هد . فرض بر این است که این سپهر نشانه ای، روایت های شاهنامه به‌عنوان «نه  متن»را از د و طریق، وارد  «متنِ» تصویریِ نگاره های خود  کرد ه است؛ یا روایت را مستقیماً از فرهنگ ایرانی، ترجمه ی بینانشانه ای کرد ه و یا با عبورد اد نِ روایت از پالایه فرهنگ ترکی- مغولی، به ترجمه ی «بینافرهنگیِ» آن پرد اخته است. هد ف از این پژوهش، مطرح کرد ن ارتباط مراسم «یوغ» با نگاره های سوگواری شاهنامه ی بزرگ است. این پژوهش به شیوه ی توصیفی- تحلیلی و با روش نشانه شناسی فرهنگی انجام شد ه است. اصلی ترین یافته ی پژوهش، آن است که وجود ِ د و گروهِ متمایزِ «افراد ِ حاملِ آلات موسیقیایی» و «افراد ِ زاری کنند ه» د ر یکی از چهار نگاره، احتمالِ ارتباط با د و بخش شاد  و غمگینِ مراسم «یوغ» و وجود ِ تنها یک گروه «افراد  زاری کنند ه» د ر سه نگاره ی د یگر، احتمالِ ارتباط با بخش غمگینِ مراسم یوغ را مطرح می سازد .

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Correlation Between the Yugh Cus toms and Mourning Episodes in the Paintings form the Great Mongol Shahnama; A Cultural Semiotic Approach ……. Research Paper

نویسندگان [English]

  • Mansour Hoseinpour Mziab 1
  • Mehdi Mohammadzadeh 2
  • Allahshokr Asadollahi 3
1 PhD S tudent of IslamicArts, Department of Indus trial Arts, Tabriz Islamic Art University. Iran.
2 Professor, Department of Indus trial Arts, Tabriz Islamic Art University. Iran.
3 Professor,Department of Foreign Literature and Languages, University of Tabriz. Iran.
چکیده [English]

The s tudy and analysis of the paintings of the Great Mongol Shahnama has often been done with emphasis on the literary text of the Shahnameh and related narratives.In mos t of the s tudies and researches conducted in this field,researchers, both domes tic and foreign,have paid less attention to the signs outside the narration of Shahnama However, it seems that the signs in the literary text of Ferdowsi’s Shahnama are very different from the visual signs the Great Mongol Shahnama in many cases.Because the text of Ferdowsi’s Shahnama is a text belonging to the Iranian discourse and focusing on poetic language but the Great Mongol Shahnama is a text centered on visual language and belongs to the Mongol discourse,the discourse that has been formed with the presence of the Mongols in Iran And as a larger semiosphere, two other semiosphere, namely the Iranian semiosphere and the Turkish-Mongol semiosphere,are placed inside it.Therefore, it is thought that if the reading of the paintings of the Great Mongol Shahnama is based on the semiosphere of “Ilkhani Painting” And in analyzing the visual signs,pay attention to the signs outside the narrative of Ferdowsi (Iranian semiosphere),means that the mythical signs and Shamanis tic beliefs related to the Turkish-Mongol culture (Turkish-Mongol semiosphere); In this case, perhaps very valuable and thought-provoking results will be available to researchers and audiences in the field of Ilkhanid painting(Miniature) and so new perspectives for future researchers emerge. In this research,it is assumed that the bigges t and original semiosphere (Ilkhanid painting), the narrations of Shahnama as “non- texts” are in the “text” of the image with two ways: 1. it has taken the narration directly from the Iranian semiosphere (Ferdowsi’s Shahnama) and with the mechanism of intermediate translation, it has entered the images of Ilkhani’s Shahnama. 2.The painter has indirectly incorporated the narratives of Ferdowsi’s Shahnama into the pictorial signs of the Great Mongol Shahnama by passing them through the filter of Turkish-Mongolian culture and by the mechanism of interdisciplinary translation.The purpose of this s tudy is to show the relationship between “Yugh” ceremony – the funeral cus toms of Turks and Mongols in conveying heroes and famous leaders - with funeral cus toms pictures in the Great Mongol Shahnama.This research has been done in a descriptive-analytical way. And it uses library s tudies.The aim of this s tudy is fundamental and uses the methodology of semiotics and the cultural semiotics approach of Yuri Lutman.The main findings of the present s tudy indicate that there are significant indications of the Yugh ceremony as well as the Yuğçus - special performers of the Yugh ceremony - in the four the funeral cus toms pictures of the Great Mongol Shahnama.Thus,in one of the paintings, the exis tence of two different and dis tinct groups reminds of the possibility of the connection between the two groups with two different happy and sad parts of the “Yugh” ceremony.these two gropus are: People carrying musical ins truments and Crying people.And the exis tence of only one group of “crying and wailing people” in the other three paintings sugges ts the possibility of a connection with the second and sad part of the Yugh ceremony.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Cultural Semiology
  • The Great Mongol Shahnama
  • Ilkhanid era
  • Mourning Cus toms
  • Yugh
آژند ، یعقوب(1389)، نگارگری ایران، 2 جلد ی، تهران: سمت.
استوتلی، مارگارت(1390)، شمنیزم، ترجمه ی بیژن اسد ی مقد م، بیجا، بینا.
الیاد ه، میرچا(1392)، شمنیسم فنون کهن خلسه، ترجمه ی  محمد کاظم مهاجری، تهران: نشر اد یان.
بارتولد ، واسیلی(1376)، تاریخ ترکهای آسیای میانه، ترجمه ی غفارحسینی، تهران: توس.
اؤزد ک، رفیق(1372)، تورکون قیزیل کتابی، برگرد ان باقر طحان شیزری، تبریز: گلشن.
اوراز، مراد (1396)، اساطیر تورک، ترجمه ی روح اله صاحب قلم، تبریز: قالانیورد .
بن فضلان، احمد (1345)، سفرنامه ی بن فضلان، ترجمه ی ابوالفضل طباطبایی، تهران:شرق.
بیات، فضولی(1390)، د رآمد ی بر اسطوره شناسی ترکان، ترجمه ی کاظم عباسی، تبریز: یاران.
پاکتچی، احمد (1390)،معناسازی با چینش آشوب د ر نظم، د ر رویکرد  نشانه شناسی فرهنگی کتاب مجموعه مقالات نشانه شناسی فرهنگ(ی)، به کوشش امیرعلی نجومیان، تهران: سخن.
توروپ، پیتر(1390)،نشانه شناسی فرهنگی و فرهنگ، ترجمه ی فرزان سجود ی،کتاب مجموعه مقالات نشانه شناسی فرهنگ، گروه مترجمان، به کوشش فرزان سجود ی، تهران: علم.
حسینی، سید  محمود (1392)، شاهنامه ی بزرگ ایلخانی، تهران: عطار.
خزائی، محمد (1387)، شاهنامه ی ابوسعید  مهمترین شاهکار نگارگری د وره ی ایلخانی، ماه هنر، اسفند .
رشید الد ین، فضل الله همد انی(1367)، جامع التواریخ، تصحیح بهمن کریمی، تهران: اقبال.
ساند رز، ج.ج(1363)، تاریخ فتوحات مغول، ترجمه ی ابوالقاسم حالت، تهران: امیرکبیر.
سرفراز، حسین و د یگران(1396)،واکاوی نظریه ی فرهنگی- سپهرنشانه ای- یوری لوتمان»، راهبرد  فرهنگ، شماره ی 39 ، پاییز.
سمننکو، الکسی(1396)، تار و پود  فرهنگ، ترجمه ی حسین سرفراز، تهران: علمی و فرهنگی.
سُنِسون،گوران(1390)، مفهوم متن د ر نشانه شناسی فرهنگ، ترجمه ی فرزان سجود ی، کتاب مجموعه مقالات نشانه شناسی فرهنگ، گروه مترجمان، به کوشش فرزان سجود ی، تهران: علم.
سید  اوف، میرعلی(1381)، قام شامان و نگاهی به اساطیر خلق های ترک، ترجمه ی صمد  چایلی، تبریز: اختر.
سید واف، میرعلی(1384)، آذربایجان سوی کؤکونو د وشونرکن، برگرد ان رحیم شاوانلی، تبریز: اختر.
فرد وسی، ابوالقاسم(1397)، شاهنامه، به کوشش سعید  حمید یان، چاپ بیست و چهار، تهران: قطره.
گروسه، رنه(1387)،امپراطوری صحرانورد ان، ترجمه ی عبد الحسین میکد ه، تهران: علمی فرهنگی.
لوتمان، یوری(1390)، د رباره ی سپهر نشانه ای، ترجمه ی فرناز کاکه خانی، کتاب مجموعه مقالات نشانه شناسی فرهنگ، گروه مترجمان، به کوشش فرزان سجود ی، تهران: علم.
لوتمان،یوری و بی. ای. اوسپنسکی(1390)،د ر باب سازو کار نشانه شناختی فرهنگ، ترجمه ی فرزان سجود ی، کتاب مجموعه مقالات نشانه شناسی فرهنگ، گروه مترجمان، به کوشش فرزان سجود ی، تهران: علم.
لیونگبرگ، کریستینا(1390)،مواجهه با د یگری فرهنگی، ترجمه ی تینا امراللهی، کتاب مجموعه مقالات نشانه شناسی فرهنگ، گروه مترجمان، به کوشش فرزان سجود ی، تهران: علم. 
محمد زاد ه صد یق، حسین(1383)، یاد مان های ترکی باستان، تهران: ستاد  نشرآثار د کترصد یق.
نامورمطلق، بهمن(1390)،نشانه شناسی و فرهنگ، کتاب مجموعه مقالات نشانه شناسی فرهنگ(ی)، به کوشش امیرعلی نجومیان، تهران: سخن.
منابع لاتین
warfare.ga. (2020, july 4). Retrieved from http://warfare.ga/Persia/14/Great_Mongol_Shahnama-Faridun_mourns_by_the_Coffin_of_Iraj-Sackler_S1986_101.htm
warfare.ga. (2020, july 4). Retrieved from http://warfare.ga/Persia/14/Great_Mongol_Shahnama-The_Funeral_of_Isfandiyar.htm    
warfare.ga. (2020, july 4). Retrieved from http://warfare.ga/Persia/14/Great_Mongol_Shahnama-Iskandar_mourned-Freer_F1938_3.htm
warfare.ga. (2020, july 4). Retrieved from http://warfare.ga/Persia/14/Great_Mongol_Shahnama-Faramarz_mourns_Rus tam_and_Zavara-MFA_Bos ton_22_393.htm