رهپویه هنرهای تجسمی

رهپویه هنرهای تجسمی

جایگاه تقابل در شعر و نگاره های عاشقانه ی خمسه ی تهماسبی با تکیه بر نظریه‌ی ترامتنیت ژرار ژنت؛ مطالعه ی موردی نگاره ی شیرین در چشمه سار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری تاریخ تحلیلی و تطبیقی هنر اسلامی، گروه هنر اسلامی، دانشکده هنر، دانشگاه شاهد، تهران، ایران.
2 استادیار گروه هنر اسلامی، دانشکده هنر، دانشگاه شاهد، تهران، ایران.
3 استادیار گروه نقاشی، دانشکده هنر، دانشگاه شاهد، تهران، ایران.
چکیده
ادبیات همواره همچون چراغ راهی برای هنر ایرانی-   اسلامی بوده است و از میان هنرها، بیش از همه، نگارگری ایرانی متأثر و وام دارِ صورتِ نظم ادبیات است. نمونههایی همچون خمسهی تهماسبی ماحصل همگامیِ شعر و نگارگری ایرانیاند، که این درآمیختگی خاصیت چند بعدی به آن بخشیده است. براین مبنا در این پژوهش سعی شده است تا از منظری دیگر به مقولهی عشق در داستان خسرو و شیرین پرداخته شود و از صورتِ شعر و نگارهی شیرین در چشمهسار، به کمک نظریهی بینامتنیت، به معنای درونیِ عشق دست یافته شود. ازاینرو هدف در این پژوهش، شناسایی و معرفی بنمایهی تقابل و تأکید بر محوریت آن بهعنوان اصلیترین عنصر سازندهی عشق در شعر و نگارهی شیرین در چشمهسار است و پرسش اصلی عبارت است از: بنمایهی تقابل در شعر و نگارهی شیرین در چشمهسار چگونه بروز و ظهور نموده است؟ روش تحقیق در این پژوهش با رویکرد نظریهی ترامتنیت، دارای ماهیت توصیفی-  تحلیلی و تطبیقی است و گردآوری دادهها با استفاده از منابع کتابخانه ای-  اسنادی انجام پذیرفته است. نتیجه بنیادین این پژوهش حاکی از آن است که در شعر، بنمایه تقابل در عناصر ساختاری و واژگانی و همچنین در ابعاد مختلف شخصیتها نمود پیدا کرده است و در یک رابطه بینامتنی در نگاره نیز، عنصر تقابل از ارتباط عناصر تصویری و بصریِ متضاد حاصل گشته است. همچنین تقابل در قالب بیش متنی در شعر و نگاره، در صورت و پیکر شیرین و شیههی شبدیز نمایان گشته است و از حالت درونی به حالت بیرونی تغییر شکل داده است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Place of Contrast in Khamseh Tahmasebi’s Love Poems and Miniatures Based on Gerard Genet’s Theory of Transmittance; A Case Study of Sweet Drawing in Cheshmehsar

نویسندگان English

Masoud Kazemi 1
Khashayar Ghazizadeh 2
Reza Hosseini 3
1 PhD Student of Analytical and Comparative History of Islamic Art, Department of Islamic Art, Faculty of Art, Shahed University, Tehran, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Islamic Art, Faculty of Art, Shahed University, Tehran, Iran.
3 Assistant Professor, Department of Painting, Faculty of Art, Shahed University, Tehran, Iran.
چکیده English

Literature has always been a beacon of a path for Iranian-Islamic art, and among the arts, Iranian painting is most influenced and indebted to the literary order. Many books such as Khamseh Tahmasebi are the product of the synchronicity of Iranian poetry and painting, which has given it a multidimensional property. In this research, an attempt has been made to deal with the category of love in the story of Khosrow and Shirin from another perspective, and the inner meaning of love has been achieved through the form of Shirin’s poetry and drawing in Cheshmehsar. The purpose of this study is to identify and introduce the theme of confrontation and emphasize its centrality as the main component of love in poetry and sweet drawing in Cheshmehsar. The main question is: the encounter in poetry And how did the Sweet painting appear in Cheshmehsar? The research method in this research is descriptive-analytical and comparative with the approach of termite theory and data collection has been done using library-documentary sources. As result, this research indicates that in poetry, the basis of contrast is expressed in structural and lexical elements as well as in different dimensions of characters, furthermore, in an intertextual relationship in the image, the contrast element is obtained from the connection of contrasting visual and visual elements. So that in the field of pictorial elements, which itself consists of background elements, human, animal, solid, and vegetable, the most important aspect of the contrast between the example role played by the artist (state and form of figures, transtemporal and transcendental objects and the location of elements) and form of the forms are revealed. This state is well seen in the figure of Shabdiz, which is a symbolic expression of the widespread presence of love on the stage. Also, in the field of visual elements, the theme of love is the result of using contrasting structures in color, texture, line, surface, and volume, which is the most tangible contrast between the abstract face and the real face of elements such as the texture of rocks or the dark color of springs and sky. Golden, obtained. In addition, the contrast in poetry and imagery based on transsexuality is such that the intertextuality relationship is explicitly and implicitly, the intertextuality relationship between drawing and painting of Tabriz II, and the intertextuality relationship in various symbolic effects, including the establishment of solid and vegetative elements. Animal and human moods, created with the help of subtle colors and textures, translate a visual image beyond military poetry or like sweet faces and moods that differ from the military description of the beauty of this Armenian prince. Shabdiz’s verse, which, unlike military poems, emphasizes internal-external confrontation, is also visible.

کلیدواژه‌ها English

Contrast
Poetry
Painting
Khamseh Tahmasebi
Khosrow Shirin
Tramatnit
1-آژند، یعقوب(1384)، سیمای محمد نقاش، فرهنگستان هنر، تهران.
2- آژند، یعقوب(1392)، نگارگری ایران (پژوهشی در تاریخ نقاشی و نگارگری ایران)، جلددوم، سمت، تهران.
3-آذر، اسماعیل(1395)، تحلیلی بر نظریه های بینامتنیت ژنتی، پژوهش های نقد ادبی و سبک شناسی، ش 3، صص 11-31.
4-جوانی، اصغر(1390)، بنیان های مکتب نقاشی اصفهان، فرهنگستان هنر، تهران.
5-حافظ شیرازی، شمس الدین محمد(1371)، دیوان، تصحیح علامه محمد قزوینی وقاسم غنی، نشر اساطیر، تهران.
6-رهنورد، زهرا(1393)، تاریخ هنر ایران در دوره ی اسلامی: نگارگری، انشارات سمت، تهران.
7- شایسته فر، مهناز(1386)، جایگاه مضمونی و زیبایی شناسی شعر در نگاره های خمسه ی تهماسبی، دو فصلنامه مطالعات هنر اسلامی، شماره هفتم، صص 7-22 .
8-قهرمانی، مریم(1393)، ترجمه و تحلیل انتقادی گفتمان: رویکرد نشانه‌شناختی، علم، تهران.
9-گرابر، اولگ(1390)، مروری بر نگارگری ایرانی، ترجمه ی مهرداد وحدتی دانشمند، فرهنگستان هنر، تهران.
10- گری، بازل(1385)، نقاشی ایران، ترجمه ی عربعلی شروه، انتشارات دنیای نو، تهران.
11-مک کی، رابرت(1397)، داستان، ترجمه ی محمد گذرآبادی، نشر هرمس، تهران.
12-نبی لو، علیرضا(1392)، بررسی تقابل های دوگانه در غزل حافظ، مجله ی دانشکده ی ادبیات و علوم انسانی دانشگاه خوارزمی، د21، ش 19، صص 69-99.
13-نامور مطلق، بهمن(1385)، پیرامتنیت یا متن های ماهواره ای، مجموعه مقالات هم اندیشی هنر تطبیقی، فرهنگستان هنر، ش 5، صص ١٩٦-212.
14-نامور مطلق، بهمن(1386)، ترامتنیت مطالعه ی روابط یک متن با دیگر متن ها، پژوهش نامه ی علوم انسانی، ش 56، صص 83-98.
15-نظامی(1388)، کلیات خمسه ی نظامی گنجوی، به تصحیح وحید دستگردی، به اهتمام پرویز بابایی، انتشارات نگاه، تهران.
           16- ولش، استوارت کری(1389)، نقاشی ایرانی، ترجمه احمد رضا تقاء، فرهنگستان هنر، تهران.
دوره 6، شماره 1
بهار 1402
صفحه 43-52

  • تاریخ دریافت 11 اسفند 1400
  • تاریخ بازنگری 0-727 فروردین 2
  • تاریخ پذیرش 28 خرداد 1401