بازاندیشی مفهوم قدرت از دیدگاه فوکو در نقاشی پیکره نگاری فتحعلی شاه در آثار مهرعلی (نوع مقاله: پژوهشی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه نقاشی، دانشگاه الزهرا(س)، دانشکده هنر، تهران، ایران

http://dx.doi.org/10.29252/rahpooyesoore.3.2.39

چکیده

در دوره قاجار«قدرت»در مرکز توجه نقاشی های پیکره نگاری درباری قاجار قرار گرفته است و از جمله موضوعاتی است که به طور عمده مورد استفاده قرار گرفته است. در دوره معاصر طی چند دهه اخیر شاهد تقویت و تحول نظریات تئوری و ارتباط دادن آن با هنر نقاشی هستیم. در این پژوهش به نظریه قدرت و گفتمان در آرا   فوکو (1984-1926) با نقاشی پیکره نگاری درباری قاجار در دوره اول در آثار مهرعلی پرداخته می شود. فوکو با به کارگیری مفهوم گفتمان قدرت شیوه جدیدی را برای تحلیل تاریخی و اجتماعی خود ارائه نمود و اکنون یکی از کاربردی ترین اندیشه ها برای تحلیل و بررسی دیرینه شناسی و تبارشناسی است. مفروض این پژوهش تحول معنای قدرت و جایگاه آن در نقاشی پیکره نگاری درباری قاجار و در آثار نقاشی مهرعلی است. در جستجوی این مساله ابتدا نظریات فوکو در مورد قدرت و گفتمان مورد واکاوی قرار گرفته و بر این مبنا تحول جایگاه قدرت در نقاشی مهر علی بررسی می شود. محتوای پژوهش حاضر کیفی بوده و براساس روش شناسی توصیفی - تحلیلی و به شیوه گردآوری کتابخانه ای صورت گرفته است. نتایج یافته ها حاکی از آن است که نمایش قدرت در هنر قاجار در آثار نقاشی مهرعلی در راستای مسایل سیاسی و نمایش قدرت شاه بوده و نقاشی به عنوان ابزاری برای نمایش قدرت در گفتمان سیاسی به کار رفته است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Re-thinking of the Concept of Power from the Point of view of Foucault in the Painting of King’s Iconography in the Works of Mehrali……. Research Paper

نویسنده [English]

  • Elahe Panjehbashi
Assis tant Professor Department of Painting, Faculty of Art, Al-Zahra University, Tehran, Iran
چکیده [English]

In the Qajar period, “power” has been the focus of Qajar iconography, and is one of the topics that have been widely used. In the contemporary period we have witnessed the development of theories of theory and its relation to the art of painting over the last few decades. Ali is dealt with. Using the concept of power discourse, Foucault introduced a new way of analyzing his historical and social context and is now one of the most applied ideas for the analysis and study of paleontology and genealogy. The hypothesis of this study is the evolution of the meaning of power and its place in Qajar iconography and in the works of Mehrali. In pursuit of this question, Foucault’s theories of power and discourse are first explored, exploring the evolution of the position of power in Mehr Ali’s painting. The content of this study is qualitative and is based on descriptive-analytical methodology and library collection method. The results show that the display of power in Qajar art in the works of Mehrali paintings is in line with the political issues and the display of the Shah’s power and the painting has been used as a tool for displaying power in political discourse. At a glance at early Qajar paintings, one can find less art that is not involved in showing the power of Fath Ali Shah. Accordingly, the main focus of this research is on the profound developments that have taken place in the art of Qajar painting in the field of power in the first period, in the works of Mehr Ali, and which have influenced the Qajar period for many years. One can see how the aforementioned evolution continued and influenced Qajar art in the second period. With this explanation, the following article is based on the assumption of the transformation of the position of power and discourse in the works of Mehrali as the painter of the Qajar court. Power in the works of Mehrali paintings is in line with the social and political conditions of the Qajar era, and Hulat chose Mehrali because he painted most of the figurative paintings of Fath Ali Shah for sending in and out of Iran. He changed the laws of painting by Mirza Baba, and this must have been “with the consent of Fath-Ali Shah. The basis of this study is to answer the following questions: What political context does Shahr-e-Qajar use to show power?” What is the meaning of power in Foucault’s perspective in the works of Mehrali and the iconography of the Qajar and the discourse of power? To answer these questions, the first part of this article first examines Foucault’s theories and his ideas on power and discourse. In the second part of the article, the Qajar iconography and the works of Mehrali are discussed. Reflections on the transformations of power with the works of Mehrali paintings and the influences of the West and the transformation of power in his paintings The purpose of this study is to study the power of Qajar paintings in the works of Mehrali, the cause and necessity of this topic. In painting, Qajar is a political tool.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Michel Foucault
  • power
  • Discourse
  • Qajar
  • Painting
  • Mehr Ali
منابع فارسی
آدامووا، ات(1386)، نگاره های ایرانی گنجینه ارمیتاژ، ترجمه: زهره فیضی، تهران: فرهنگستان هنر.
آژند، یعقوب(1392)، نگارگری ایران، ج2، تهران: سمت.
اشرف نظری، علی(1386)، نگرش مدرن به مفهوم قدرت سیاسی، پژوهشنامه علوم سیاسی، سال دوم، شماره 4.
اقا گل زاده،   فردوس(1385)،    تحلیل گفتمان   انتقادی، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
اسمیت، فیلیپ(1387)، درآمدی برنظریه فرهنگی، ترجمه: حسن پویان، تهران: دفتر پژوهش های فرهنگی .
بهیان، شاپور(1389)،  روش شناسی   میشل فوکو،  مجله  علوم اجتماعی، سال 4، شماره 8.
پاکباز، رویین(1379)، دائرﺓ المعارف هنر، تهران: فرهنگ معاصر.
پاکباز، رویین(1379)، نقاشی ایران از دیرباز تا امروز، تهران: نارستان.
جعفری جلالی، بهنام(1382)، نقاشی قاجاریه نقد زیبایی شناسی، تهران: کاوش قلم.
خلیلی، ناصر.(1382).گرایش به غرب در هنر عثمانی، قاجار، هند، تهران: کارنگ.
دریفوس هوبرت،  پل رابینو(1376)،  میشل  فوکو  فراسوی ساختارگرایی و هرمنوتیک، ترجمه: حسین سالم بشریه، تهران: نی.
دل زنده، سیامک (1395 ). تحولات تصویری هنر ایران بررسی انتقادی، تهران: نظر.
رابینسن،  ه.و(1376)،  هنر  نگارگری  ایران،  ترجمه:  یعقوب آژند، تهران: مولی.
سعید، ا(1386)، شرق شناسی، ترجمه: ل. خجندی، تهران: امیرکبیر.  
شیرازی،  ماه منیر.  موسوی لر،  اشرف السادات(1396)،  بازیابی لایه های هویتی در هنر دوره قاجار، مجله نگره، شماره41، ص 17 الی 29.
ضیمران، محمد(1393)، میشل فوکو: دانش و قدرت، تهران: هرمس.
عضدانلو، حمید(1385)، میشل فوکو ، اندیشه ورز و نا اندیشیده ها، اطلاعات سیاسی، اقتصادی، شماره 224-223.
علیزاده بیرجندی، زهرا. ناصری، اکرم(1395)، پیوندهای هنر و سیاست در عصر قاجارو پیامدهای آن، باغ نظر، سال13، شماره 42. ص 67 الی 78 .
فولادوند، عزت الله(1376)، خرد در سیاست، تهران: طرح نو.
فوکو، میشل(1388)، اراده به دانستن، ترجمه: نیکو سرخوش، افشین جهان دیده، تهران: نی.
قادرزاده، هیرش، هادی، نوری و عباس نعیمی(1391)، بازشناسی مفوم قدرت در اندیشه فوکو، غرب شناسی بنیادی، سال سوم، شماره 2. ص107-128.
قاضی ها، فاطمه(1394)، ناصرالدین شاه قاجار و نقاشی، تهران: سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران.
قلیچ خانی، حمیدرضا(1388)، فرهنگ واژگان و اصطلاحات خوشنویسی، تهران: روزنه.
کریم زاده تبریزی، محمدعلی(1363)، احوال وآثار نقاشان قدیم ایران و برخی از مشاهیر نگارگر هند و عثمانی، ج 3، لندن: مستوفی.
کشمیرشکن، حمید(1393)، کنکاشی در هنر معاصر ایران، تهران: نظر.
ملایی، احمد، محمدعلی محمودی و محمدعلی زهرازاده(1396)،نقد فرهنگی رمان مدیر مدرسه جلال آل احمد از منظر گفتمان و نظریه قدرت میشل فوکو، سال دوم، ش2، ص 94-71.
میلز، سارا(1392)، میشل فوکو، ترجمه: مرتضی، نوری، تهران: مرکز.
منبع لاتین
Foucault, M.(1980), Power/Knowledge: Selected Interviwes &other    writings 1972-1977.(edby) C.Gordon. NewYork: Pantheon.
Raby, Julian(1999), Qajar   Portraits, London, NewYork, I.B.Tauris Published.