آموزه های فوکو در باب هنر با تأکید برآثار دیه گو ولاسکز، رنه ماگریت و فرانسیس گویا (نوع مقاله: پژوهشی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه تحصیلات تکمیلى هنر، دانشکده هنر و معمارى، دانشگاه آزاد اسلامى، تهران، ایران

http://dx.doi.org/10.29252/rahpooyesoore.4.2.19

چکیده

میشل فوکو به تاسی از نیچه به نقد مبانی متافیزیک غربی می پردازد. او در این راستا با افشاء و واژگونی معیارها و اصول بدیهی در ساختار قدرت، به تبیین اشکال مختلف غیریت اهتمام دارد. یکی از این اشکال جنون است که به زعم فوکو در آثار هنری عصر مدرن متجلی است. هنر در آثار فوکو پیرامون سه مفهوم متمرکز است نخست آن که آثار هنری می توانند فضای فکری خاص یک مقطع تاریخی را تا حد زیادی آشکار کنند. دوم، آثار هنری می توانند مفاهیمی را که ما از شخصیت در ذهن خود داریم مورد پرسش جدی قرار دهند. سوم، مفاهیم سبک و خلاقیت هنری می توانند ما را به سوی تفسیری مجدد از انسان یا فاعل تجربه هدایت کنند.  در این مقاله سعی شده است که تحلیلی از شاهکار «دیه گو ولاسکز» یعنی ندیم  ها ارائه شود که مصداق اندیشۀ نخست فوکو است و سپس تحلیلی از یکی از نقاشی های سورئالیستی رنه ماگریت که بیانگر فضای روحی و معنوی خاص تفکر فرهنگی غرب در قرن بیستم است ارائه می شود. همچنین با ارائه شواهدی از هنر مدرن به ویژه در آثار گویا جنون هنری از منظر فوکو و ارتباط هنر با امر دیونوسوسی نیچه تبیین می شود و در نهایت هنر به منزلۀ امری رهایی بخش از ساختارهای مسلط قدرت قلمداد می شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Foucault’s doctrines and principles on art with an emphasis on the works of Diego Velazquez, Rene Margritte and Francisco Goya ……. Research Paper

نویسنده [English]

  • Hamideh Jafari
Assis tant professor in faculty of Art and Architecture of the Islamic Azad University, Tehran North Branch
چکیده [English]

Foucault’s first major book , Madness and Civilization, is an examination of the evolving meaning of madness in European culture, law politics, philosophy and medicine from the middle ages to the end of the eighteenth century. It marks a turning point in Foucault’s thought away from phenomenology toward structuralism: though he uses the language of phenomenology to describe an evolving experience of the mad as “the other”, he attributes this evolution to the influence of specific powerful social structures.
Foucault’s intellectual indebtedness to Nietzche is apparent in his writing, yet the precise nature, extent and nuances of that debt are seldom explored. Foucault himself seems sometimes to claim that his approach is essentially Nietzchean. It is well known that Nietzche plays a special role in Foucault’s thought, but instead of a lively scholarly interest in the relationship between the two philosophers, one has become accustomed to the somewhat mythical account that reading Nietzche, on a beach under the Italian sun in 1953, liberated Foucault from the influence of the three Hs _ Heggel, Hussrel and Heidegger that dominated French philosophy at the time. Following Nietzche, Michel Foucault, the French philosopher and litetetary critic , puts the foundations of western metaphysics under question and criticism. Accordingly, he endeavors to clarify the various forms of otherness through revelation and inversion of the definite criteria and principles in the structure of power.One of these forms of otherness is madness that, in Focault’s view, is manifested in the artworks of modern era. In Focault’s works, art is centered around three contents. The first one is that artworks can largely disclose the specific intellectual atmosphere of a historical period.Second, artworks can seriously question our mentality about characters. Third, the contents of style and artistic creativity can lead us to a new interpretation of human, who is the subject of experience.For over 350 years,art lovers have been fascinated by Las Meninas.This complex and controversial oil painting is an incredibly nuanced depiction of life in the court of King Philip.The title which translates to Ladies in Waiting, is a turning point in art history for the way in which Velazquez broke from the stiff formal portraits that typically defined royalty.  Perhaps one of the most important paintings in all western art history, this masterpiece continues to influence artists today. This essay tries to give an analysis of Diego Velazquez's masterpiece, Las, which is an evidence for Focault’s first notion. Then, an analysis of one of Rene Magritte’s surrealistic paintings is presented which expresses the specific spiritual ambiance of western culture in 20th century.The artistic madness in Foucault’s opinion and the relationship between art and Nietzche’s Dionysian matter is also clarified by presenting evidences from modern art and specially works of Francisco Goya. Finally, art is considered as a liberating factor from the dominating structures of power.

کلیدواژه‌ها [English]

  • art
  • madness
  • Dionysian matter
  • episteme
  • Ambiguity
منابع فارسی
استورات، سیم(1387)، مبانی جامعه شناسی هنر، ترجمه علی رامین، تهران، نشر نی، چاپ اول.
پاکبار، رویین(1381)، دایرۀ المعارف هنر، تهران، فرهنگ  معاصر.
دکارت، رنه(1376)، فلسفه دکارت، ترجمه منوچهر صانعی دره بیدی، تهران، انتشارات بین المللی الهدی.
رورتی، ریچارد(1385)، پیش آمد، بازی و همبستگی، ترجمه پیام یزدانجو، تهران، نشر مرکز.
شفر، ژان ماری(1385)، هنر دوران مدرن، ترجمه ایرج قانونی، تهران، نشر آگاه.
فوکو، میشل(1389)، حقیقت، قدرت وجود، تئاتر فلسفه، ترجمه نیکو سرخوش و افشین جهاندیده، تهران، نشر نی.
فوکو، میشل(1378)، دانش و قدرت، ترجمه محمد ضیمران، تهران، نشر هرمس.
گاردنر، هلن(1365)، هنر در گذر زمان، ترجمه محمد تقی فرامرزی، تهران، انتشارات آگاه.
گامبریج، ارنست(1380)، تاریخ هنر، ترجمه علی رامین، تهران،  نشر نی.
مک دانیل، استنلی(1379)، فلسفه نیچه، ترجمه عبدالعلی  دستغیب، آبادان، نشر پرسش.
نیچه، فرید ریش(1377)، اراده قدرت، ترجمه مجید شریف، تهران، نشر جامی.
نیچه، فرید ریش(1381)، غروب بت ها، ترجمه داریوش آشوری، تهران، نشر آگاه.
دریفوس، هیوبرت(1379)، میشل فوکو فراسوی ساختگرایی و هومنوتیک، ترجمه حسن بشیریه، تهران، نشر نی.
شهبازی، مریم(1392)، مبانی نظری هنر، تهران، انتشارات مارلیک.
فوکو، میشل(1379)، روح یک جهان بی روح، ترجمه نیکوسرخوش و افشین جهاندیده، تهران، نشر نی.
ضیاء شهابی، پرویز(1391)،هنر در تلقی نیچه ای فوکو، نشریه نگره
کوز نزهوی، دیوید(1380)، فوکو در بوتۀ نقد، ترجمه پیام  یزدانجو، تهران، نشر مرکز.
حقیقی، شاهرخ(1379)، گذر از مدرنیته (نیچه، فوکو، لیوتار،  دریدا)، تهران، نشر آگاه. 
منابع لاتین
Deryfus, Hubert L, & Rabinow(1982), Paul, Michel Foucault: beyond S tructuralism and Hermeneutics, Chigao, The University of Chi
cago Press,
Foucault, Michel(1978), The His tory of Sexualiy: Volume 1: An introduction, trans. Robert Hurley, New York, Vintage Books,
Foucault, Michel, Nietzsche, Genealogy, His tory, trans(1984). Donald F. Bouchard and sherry Simon, the Foucault reader, Edited by paul Rabinow. New York, Pantheon books, 76-100.
Foucault, Michel(1988), Politics, Philosophy, Culture: Interviews and Other writings. Trans. A. Sheridan et al., London, Routledge,
Foucault, Michel(1989), Madness and Civilization: The His tory of Insanity in the Ago of Unreason, trans. Richard Howard, New York, Vintage Books,
Foucault, Michel(1990), The Use of Pleasure, trans. R. Hurley, New York, Vintage,
Foucault, Michel(2002), The Archaeology of Knowledge, trans. A. M. Sherisan Smith, New York, Pantheon Books, a.
Foucault, Michel(2002), The Order of Thing: Archaeology of Human Sciences. New York, Vintago Books, 2002 b.
Mills, sara(2001), Discourse, London and New York, Routledge, Shawver, Lois, Dictionary for the s tudy of the Works of Michel Foucault,
http://users.california.com/rothbone/foucou 10.htm, 2006.
Gary, Gutting(2013). Michel Foucault. S tand ford Ency Clopedia of Philosophy .