Rahpooye Honar-Ha-Ye Tajassomi

Rahpooye Honar-Ha-Ye Tajassomi

Effect of Changes in Men’s Balapush on the Qualities of Qajar Applied Textiles (in Terms of Design, Motif, Color, and Type)

Document Type : Original Article

Authors
Ameneh Mafitabari 1
Seyed Abdol Majid Sharifzadeh 2
1 Assistant Professor, Department of Textile and Clothing Design, Faculty of Applied Arts, University of Art, Tehran, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Traditional Arts, Research Institute of Cultural Heritage and Tourism organization, (RICHT), Tehran, Iran.
10.22034/ra.2023.1972636.1271
Abstract
Men’s      clothing underwent major transformations dur-ing the Qajar period in Iran, influencing the qualities of textiles used for this purpose. With a historical-analytical design, this developmental study aimed to analyze the designs, motifs, colors, and types of textiles used in men’s balapush (a type of loose-fitting overgarment) in Qajar Iran. Accordingly, the main question was: How did changes in men’s balapush influence the qualities of Qajar textiles and how were they manifested in their designs, motifs, colors, and types? The data were collected through documentary research, focusing on written and pictorial sources. With the help of text and image analysis, approximately thirty travelogues, as primary written sources, were indexed and picture- and painting-oriented sources were studied. The statistical population included Qajar men’s balapush and probability classification sampling was utilized to scrutinize the qualities of the textiles used for this purpose in terms of design, motif, color, and type. The findings reveled that the main overgarments worn by Qajar men were gaba (a long frock-looking garment open in front) and cummerbund, jobbeh (a kind of cloak) or aba (a long robe), sardari (a frock pleated round the waist), and kolijeh (a jacket with a long skirt). Over this 120-year historical period, many of these overgarments were replaced and ultimately, all were outmoded when Western coats and overcoats came into vogue. From the dawn of the rule of Agha Muhammad Khan Qajar, full-length gabas were standard; however, during Muhammad Shah’s era, gabas became shorter (knee length), a trend that continued to Naser al-Din Shah’s era. Although textiles used for making gabas were usually self-colored, patterned and vagireh textiles were also common during the rule of Agha Muhammad Khan and Fath-Ali Shah. In the same period and particularly during the period under the rule of succeeding Qajar kings, i.e., Muhammad Shah and Naser al-Din Shah, using plain cotton, wool, and silk textiles with a vast range of colors were popularized. Therefore, almost all short gabas were made in plain colors. During these periods, a shawl was often worn as a cummerbund to fit a gaba around the waist. The most common cummerbund design was muharramat. Leather cummerbunds were peculiar to the military and courtiers; however, from the Naseri era, they began to replace the shawls. Moreover, sardari was influential in outmoding these shawls as it could be worn without a cummerbund, expect in formal and military occasions, and gradually replaced gaba during the Naseri era (mid-Qajar period). Termeh has been listed among the textiles used for making sardari. In addition, pictorial sources show that self-colored and mass-produced textiles were also used. Qajar men wore cotton and wool (mahoot) sardaris in limited colors including black, white, and some shades of gray like brown as per the season. Sardaris were eventually replaced with coats in late-Qajar period, i.e., the final years of Ahmad Shah’s rule. Jobbeh, aba, and kolijeh were also among the garments worn over gaba. Wearing jobbeh was an acceptable standard, particularly for the men of the court, during the first half of the Naseri era. Jobbehs were usually made with termeh textiles in vagireh design and in shades of brown and navy blue. Abas, which were initially popular among the common people, were traditional natural-colored plain wool garments worn in cold weather and while traveling. Later, they became peculiar to only the clergy, setting the stage for the popular appeal of overcoats. Qajar kolijehs were worn over long and short gabas and later sardaris. Besides bestowing a distinguished look, they were worn for warmth. Kolijehs had fur trims and elbow length sleeves. During Fath-Ali Shah’s era, they were made with textiles that had vagireh designs and floral motifs. However, instances from Muhammad Shah’s era reveal that they were mostly made with termeh or plain textiles. In Naseri era, kolijehs were only made with plain or termeh textiles and were replaced gradually by overcoats in the second half of the Qajar period. Therefore, as Qajar men’s overgarments became shorter – ankle-length gabas became shorter and knee-high sardaris took over – patterns and motifs faded from men’s balapush, which was now limited to a few colors. This developmental trend influenced jobbeh and kolijeh as these ceremonial outerwear and formal winter overgarments were only made with termeh or plain textiles in limited colors. As a result, the diverse range of textiles used in making kolijehs in Fath-Ali Shah’s era were replaced with termeh shawls or even plain neutral-colored textiles. In this manner, expensive silk and zarbaft types of textiles gave way to wool and cotton textiles that were widely used. When gabas were replaced by sardaris, designs, motifs, and even bright colors vanished from Qajar men’s balapush. Furthermore, the fine textiles used in making kolijeh, as a royal garment, were superseded by plain or termeh textiles.
Keywords
Qajar textile
Men’s Balapush
Qaba
Sardari
Kolijeh
Jobbeh
منابع
اسپروی، ویلفرید. (1379). بچههای دربار. ترجمه ف. شاهلوییپور. تهران: انجمن قلم ایران.
استارک، فریا. (1364). سفرنامه الموت و لرستان و ایلام. ترجمه علیمحمد ساکی. تهران: علمی. 
الیویه، گیوم آنتوان. (1371). سفرنامه اولیویه. ترجمه محمدطاهر میرزا. تهران: اطلاعات. 
اوبن، اوژن. (1362). سفرنامه و بررسیهای سفیر فرانسه در ایران و بینالنهرین. ترجمه علیاصغر سعیدی. تهران: زوار.
بروگش، هینریش. (1367). سفری به دربار سلطان صاحبقران. ترجمه محمدحسین کردبچه. جلد اول و دوم. تهران: اطلاعات. 
بروگش، هینریش. (1374). در سرزمین آفتاب. ترجمه مجید جلیلوند. تهران: مرکز.
بیشوپ، ایزابلا. (1375). از بیستون تا زردکوه بختیاری. ترجمه مهراب امیری. تهران: سپند.
پوربختیار، غفار. (1401). «پوشاک و نقش آن در انعکاسات تمایزات اجتماعی عصر قاجار براساس نظریه تمایز بوردیو». جامعهشناسی تاریخی. 14 (1): 146- 115.Dor: 20.1001.1.23221941.1401.14.1.9.5 
پولاک، یاکوب ادوارد. (1368). سفرنامه پولاک. ترجمه کیکاووس جهانداری. چاپ دوم. تهران: خوارزمی.
تانکوانی، ژی. ام. (1383). نامههایی دربارة ایران و ترکیة آسیا. ترجمه علیاصغر سعیدی. تهران: چشمه. 
تامسن، منصور. (1389). طراحی نقوش سنتی. چاپ دهم. تهران: سهامی خاص. 
دروویل، گاسپار. (1367). سفر در ایران. ترجمه منوچهر اعتماد مقدم. چاپ سوم. تهران: شباویز.
دوراند، الا. ر. (1398). سفرنامه دوراند. ترجمه علی محمد ساکی. خرمآباد: شاپورخواست.
دوکوتزبوئه، موریس. (1365). مسافرت به ایران در دوران فتحعلیشاه قاجار. محمود هدایت. تهران: جاویدان.
دوگوبینو، کنت. (1341). نامههای ایرانی. ترجمه عذرا غفاری. تهران: دهخدا.
دوگوبینو، کنت. (1385). سه سال در ایران. ترجمه ذبیحالله منصوری. تهران: نگارستان کتاب. 
دیبا، لیلا. (1391). «دوران صفویان و قاجاریان». پوشاک در ایران زمین. ترجمه پیمان متین. چاپ سوم. تهران: امیرکبیر.
دیولافوا، ژان. (1332). سفرنامه ایران و کلده. ترجمه همایون فرهوشی. تهران: خیام.
رحیمزاده صفوی، علیاصغر. (1362). اسرار سقوط احمدشاه. تهران: فردوسی.
سایکس، پرسی مولزورث. (1398). سفرنامه سر پرسی سایکس. ترجمه حسین سعادتنوری. چاپ سوم. تهران: دنیای کتاب. 
سولتیکف، الکسیس. (1336). مسافرت به ایران. ترجمه محسن صبا. تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
شهری، جعفر. (1378). تاریخ اجتماعی تهران در قرن سیزدهم. چاپ سوم. تهران: رسا. 
شهشهانی، سهیلا. (1396). پوشاک دوره قاجار. تهران: فرهنگسرای میردشتی.
عناویان، رحیم؛ عناویان، ژرژ. (1386). ترمههای سلطنتی ایران و کشمیر. زیرنظر تومویوکی یامانوبه. تهران: فرهنگستان هنر.
غیبی، مهرآسا. (1385). هشت هزار سال تاریخ پوشاک اقوام ایرانی. تهران: هیرمند.
فریزر، جیمز بیلی. (1364). سفرنامه فریزر معروف به سفر زمستانی. منوچهر امیری تهران. تهران: توس.
فلاندن، اوژن. (1356). سفرنامه اوژن فلاندن به ایران. ترجمه حسین نورصادقی. چاپ سوم. تهران: اشراقی.
فوربز لیث، فرانسیس. (1366). کیش مات. ترجمه حسین ابوترابیان. تهران: اطلاعات.
فووریه، ژوانس. (1362). سه سال در دربار ایران. ترجمه عباس اقبال آشتیانی. چاپ دوم. تهران: دنیای کتاب.
کرزن، جرج. ن. (1362). ایران و قضیه ایران. ترجمه غ. وحید مازندرانی. چاپ دوم. تهران: علمی و فرهنگی.
مافیتبار، آمنه و کاتب، فاطمه. (1397). «بازیابی طرح و نقش پارچههای عصر فتحعلیشاهقاجار با استفاده از پیکرنگاری درباری». فصلنامه پژوهش هنر. 8 (15)، 106- 87. Dor: 20.1001.1.23453834.1397.8.15.3.8
مافیتبار، آمنه. (1400). «پوشش زنانه و مردانة عصر ناصری در نگارههای هزار و یک شب صنیعالملک». ماهنامه باغ نظر. 18 (105): 122- 111. Doi: 10.22034/BAGH.2021.259728.4726 
مبینی، مهتاب و اسدی، اعظم. (1396). سیری در مد و لباس دوره قاجار. تهران: الزهراء و مرکب سپید.
محمدی، منظر و سید احمدی زاویه، سید سعید. (1397). «سیمای مرد مدرن: تحلیلی بر تحولات لباس مردان در ایران عصر قاجار». فصلنامه تحقیقات تاریخ اجتماعی. 8 (1): 207- 181. Doi: 10.30465/shc.2018.19381.1705 
مونسی سرخه، مریم. (1396). پوشاک ایرانیان در عصر قاجار. تهران: الزهراء و مرکب سپید.
مک گرگور، کلنل س. ام. (1366). شرح سفری به ایالت خراسان. جلد اول. ترجمه مجید مهدیزاده. مشهد: آستان قدس رضوی.
موریه، جیمز. (1386). سفرنامه جیمز موریه. ترجمه ابوالقاسم سری. جلدهای اول و دوم. تهران: توس. 
نوردن، هرمان. (1356). زیر آسمان ایران. ترجمه سیمین سمیعی. تهران: دانشگاه تهران.
وارینگ، ادوارد اسکات. (1397). سفر به شیراز. ترجمه عبدالرضا کلمرزی و رضا صالحیان کوشک قاضی. تهران: نامک.
ویشارد، جان. (1399). بیست سال در ایران. علی پیرنیا. تهران: آبی پارسی.
ویلز، چارلز جیمز. (1363). تاریخ اجتماعی ایران در عهد قاجاریه. ترجمه سیدعبدالله. تهران: زرین.
ویلز، چارلز جیمز. (1388). ایران در یک قرن پیش. ترجمه غلامحسین قراگوزلو. تهران: اقبال. 
 
URL1:http://www.hermitagemuseum.org/wps/portal/hermitage/digitalcollection/01.+paintings/78 (Access Date: 2022/10/31)
URL2: https://www.hermitagemuseum.org /portal/hermitage/digital (Access Date: 2022/10/31)
URL3:https://www.britishmuseum.org/collection/object/W_1931-1127-0-1 (Access Date: 2022/10/31)
URL4: https://www.hermitagemuseum.org/wps /hermitage/digital/collection/11.+ (Access Date: 2022/10/31)
URL5:http://malekmuseum.org/en/artifact/1393.02.00050/ (Access Date: 2022/10/31)
URL6: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Portrait_789.jpg (Access Date: 2022/10/31)
URL7: http://www.textileasart.com/Costumes-1258.htm (Access Date: 2022/10/31)
URL8:https://www.brooklynmuseum.org/opencollection/objects/161302 (Access Date: 2022/10/31)
URL9:https://www.brooklynmuseum.org/opencollection/objects/100152 (Access Date: 2022/10/31)
URL10:https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Mohammad_Shah_Qajar_Sahan (Access Date: 2022/10/31)
Rahpooye Honar-Ha-Ye Tajassomi
Volume 6, Issue 2
Summer 2023
Pages 77-87

  • Receive Date 14 November 2022
  • Revise Date 23 March 0621
  • Accept Date 19 April 2023