https://rahpooye.soore.ac.ir/ رهپویه هنرهای تجسمی fa daily 1 Mon, 22 Jun 2026 00:00:00 +0330 Mon, 22 Jun 2026 00:00:00 +0330 https://rahpooye.soore.ac.ir/article_731759.html امامزاده اسحاق‌(ع)، زیارتگاه تاریخی و از بناهای دوره سلجوقی می‌باشد. نمای بیرونی امامزاده دارای کتیبه‌ها و مقرنس‌کاری آجری مربوط به دوره‌ی سلجوقیان و درب چوبی متعلق به دوره‌ی تیموریان است. از سده‌ها قبل حیاط این امامزاده از گورستان‌های اصلی استرآباد و محل دفن رجال و افراد شهیر این منطقه بوده است؛ با سنگ قبرهایی که گاه متعلق به 450-400 سال پیش می‌باشد و اکنون در کاخ موزه گرگان نگهداری می‌شود. هدف از پژوهش حاضر تجزیه‌وتحلیل و شناخت ویژگی‌های بصری و زیبایی‌شناختی تزئینات نمای بیرونی امامزاده اسحاق(ع) است. این پژوهش از نظر نوع تحقیق، کاربردی‌-‌توسعه‌ای و از زوایای مختلف هنری با تکیه بر روش توصیفی- تحلیلی و تاریخی و نیز با بهره‌گیری از شیوه‌ کتابخانه‌ای، اسنادی و به‌صورت میدانی مورد مطالعه قرار گرفت. در تجزیه‌و‌تحلیل، ابتدا به بیان مضمون و ویژگی تزئینات گرافیکی امامزاده اسحاق(ع) پرداخته شد؛ سپس، تزئینات این بنا اجرا و نتایج حاصل از آن به روش توصیفی- تحلیلی ارائه گردید. نتایج حاصل از این پژوهش نشان می‌دهد، تزئینات جزء اصلی معماری امامزاده اسحاق(ع) است و بخش عمده‌ای از معماری اسلامی به تزئینات اختصاص دارد. در تزئینات نمای بیرونی امامزاده اسحاق(ع) مفاهیم هندسی آجرکاری و منبت‌کاری به خوبی رعایت و اصول زیبایی‌شناختی در این بنا مورد توجه قرار گرفته است. تزئینات چوبی و آجری ظریف و زیبای بنا نشان از هنرمندی و تسلط سازندگان می‌دهد که چگونه با کمترین مصالح، به این بنای ساده روح و جان بخشیده‌اند. https://rahpooye.soore.ac.ir/article_733320.html انیمه‌ی وان‌پیس اثر ائیچیرو اودا که بیش از دو دهه از تولید آن توسط استودیو توئی انیمیشن می‌گذرد، به‌عنوان یکی از طولانی‌ترین آثار ژانر شونن، با اقتباس از مانگای همنام، به بررسی مفاهیم عمیق انسانی در قالب ماجراجویی‌های فانتزی می-پردازد. این پژوهش با تمرکز بر آرک تریلربارک، به تحلیل مؤلفه‌های گوتیک در سه محور معماری، فضاسازی و شخصیت-پردازی می‌پردازد. پرسش محوری، چگونگی بازتاب الگوهای گوتیک در فضاسازی، شخصیت‌پردازی و معماری این آرک و نقش آن در تقویت درون‌مایه‌های مرگ، فناپذیری انسان و تقابل با امر ماورایی است. روش تحقیق، توصیفی - تحلیلی با استفاده از مطالعات کتابخانه‌ای، اسناد مرتبط و بررسی فریم‌های انیمه است. یافته‌ها نشان می‌دهد عناصر گوتیک در معماری عمارت هاگ‌باک مشابه با کلیسای نوتردام، نورپردازی دراماتیک، تابلوهای اکسپرسیونیستی مانند ارجاع به اثر جیغ ادوارد مونک تجلی می‌یابند. شخصیت‌هایی چون زامبی‌ها با بازآفرینی مرگ، بروک تجسم زندگی پس از مرگ، و دکتر هاگ‌باک با دست‌کاری مرگ از طریق علم، تقابل میان اخلاق، علم و تقدیر را نمایندگی می‌کنند و هراس از مرگ و فانی بودن انسان را بازتاب می‌دهند. پالت رنگی تیره با تأکید بر بنفش و آبی، فضایی توأم با ابهام و هراس ایجاد می‌کند. تلفیق سبک گوتیک با روایت معاصر وان‌پیس، نه‌تنها به غنای زیبایی‌شناختی اثر افزوده، بلکه با ایجاد تضاد بین فضای قرون‌وسطایی و جهان فانتزی انیمه، بازاندیشی مدرنی درباره‌ی محدودیت‌های انسان در مواجهه با مرگ را ارائه می‌کند. این رویکرد، وان‌پیس را به متنی بینارشته‌ای تبدیل می‌کند که برای مخاطبان جذاب است. https://rahpooye.soore.ac.ir/article_734129.html هزارویک‌شب یکی از مهم‌ترین آثار ادبی کهن در جهان است که تأثیر عمیق سنت‌های فرهنگی و تصویری شرق در آن ظهور یافته است. این اثر توسط آنتوان گالان به فرانسوی برگردانده شد و الهام‌بخش ترجمه‌های پس از آن گردید. پرسش تحقیق حاضر اینست که چه موارد شباهت و تفاوتی میان تصویرگری شرقی از هزارویک شب و تصویرگری نسخ ترجمه شده غربی از هزارو یک شب وجود دارد. برای تحلیل تمایزها و شباهت‌ها و روابط بینامتنی میان آثار تصویری هزارو یک شب سعی براینست از دیدگاه بینامتنیت و با تمرکز بر سه مولفه بازنمایی زن، خشم و خشونت و ماوراءالطبیعه استفاده شود. روش تحقیق توصیفی تحلیلی است. روش گردآوری مطالب کتابخانه‌ای از طریق یادداشت‌برداری و تصویرخوانی است. تجزیه و تحلیل داده‌ها کیفی است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد بازنمایی تصویری هزارویک شب در شرق مبتنی بر فرهنگ شرقی و از طریق احترام به حریم زن و منع عریان‌نگاری، واقع‌نمایی صحنه‌های جنگ و خشونت و حفظ حریم بازنمایی ماوراء الطبیعه صورت گرفته است و از نظر فرم و محتوا کاملا با تصویرسازی ایدئولوژیک غربی متمایز است. تصویرسازی ترجمه‌های غربی از هزارویک شب مبتنی بر سه مولفه عریان‌نگاری زنان ، خشم و خشونت درشرق و شرق خیالی است. این آثار از نظر فرم و محتوا ارجاع به فرهنگ غربی دارد. رابطه بینامتنیت در تصویرسازی غربی با نقاشی غربی دیده می شود که از نوع تراگونگی است. در زمینه فضای معماری و آرایه‌های تزیینی بینامتنیت کلیشه‌ای میان تصویرسازی هزارویک‌شب متأثر از ترجمه‌های ایدئولوژیک غربی و آثار نقاشان شرق‌شناس دیده می‌شود. https://rahpooye.soore.ac.ir/article_738533.html شاهنامه در طول دوره‌های مختلف همواره مورد توجه نگارگران بوده است. بررسی نشانه‌های موجود در نسخه‌های تصویری، همراه با مطالعه هم‌زمان نظام نشانه‌های تصویری و متنی، انجام می‌شود. بدین سبب که مفاهیم موجود در نسخ تصویری از قاجار به این سو، علاوه بر توجه به نظام‌های متنی، جنبۀ شخصی‌سازی، شاخص‌تر است. هدف این نوشتار، بررسی چگونگی به تصویر درآوردن «فرّه» که یکی از نماد‌های شاخص شاهنامه‌نگاری بوده و یافتن و دسته‌بندی گونه‌ها و ویژگی‌های آن‌ها، به صورت خاص در یک نمونه شاهنامه قاجاری محفوظ در موزۀ اسمیتسونین است که پژوهشی در رابطه با آن صورت نگرفته است. سؤال اصلی این پژوهش: نماد «فرّه» در شاهنامۀ مورد پژوهش، با چه عناصری نمود یافته است؟ روش تحقیق توصیفی تحلیلی است و شیوة گردآوری اطلاعات کتابخانه‌ای و اسنادی است. اهمیت این تحقیق در پیگیری موارد فوق در شاهنامه و نسخۀ تصویری آن و ضرورت آن این است که نگاره‌های نسخۀ مورد پژوهش تاکنون با تمرکز بر مفهوم نمادشناسی و فرّه، مورد بررسی قرار نگرفته است. جامعۀ پژوهش، نگاره‌های شاهنامۀ مورد پژوهش، با مضمون تصویری «فرّه» است. تجزیه و تحلیل به صورت کیفی است. نتایج نشان می‌دهد؛ ماهیت فرّه در نسخۀ مورد تحلیل با نمونه‌های قبلی خود در نسخ مصور متفاوت است و هالۀ نور و رنگ طلایی به صورت کامل حذف شده و در نماد‌های انسانی، گیاهی، ‌اشیا و اشکال تجریدی نمود پیدا کرده است. موارد بصری فوق با توجه به متن ادبی استخراج و نگاره‌ها، تحلیل شده است. https://rahpooye.soore.ac.ir/article_738534.html در اساطیر ایران و ژاپن، موجوداتی فراطبیعی با ویژگی‌های مشترک و تفاوت‌های فرهنگی بارز حضور دارند که بازتاب آن‌ها در هنر تصویری این دو سرزمین به‌وضوح مشاهده می‌شود. این پژوهش با رویکرد تطبیقی و با بهره‌گیری از نشانه‌شناسی رولان بارت، به تحلیل دیو در نگارگری دوره تیموری و صفوی و ئونی در هنر ژاپنی می‌پردازد. هدف اصلی بررسی شباهت‌ها و تفاوت‌های این دو موجود اسطوره‌ای از منظر بصری و معنایی است. در منابع ایرانی، دیوها به‌عنوان نیروهای اهریمنی و تهدیدکننده نظم اجتماعی تصویر شده‌اند، در حالی‌که ئونی‌ها در فرهنگ ژاپنی طیفی از ارواح خبیث تا نگهبانان آیینی را شامل می‌شوند. از نظر بصری، شباهت‌هایی مانند اندام قدرتمند، شاخ و دندان‌های نیش وجود دارد، اما رنگ‌آمیزی متنوع و برخی ویژگی‌های انسانی بیشتر در تصویر ئونی‌ها مشاهده می‌شود. از منظر معنایی نیز، هر دو تجسمی از مفاهیم شر، آشوب و هراس جمعی هستند، هرچند در بستر فرهنگی خود معانی متفاوتی یافته‌اند. تحلیل آثار مکتوب، نگارگری‌ها و مجسمه‌ها نشان می‌دهد که بازنمایی این موجودات علاوه بر بازتاب باورهای فرهنگی و دینی، بیانگر نگرش‌های اخلاقی و اجتماعی نیز هست. یافته‌ها حاکی است که بررسی تطبیقی این نمادها می‌تواند درک عمیق‌تری از چگونگی بازنمایی مفاهیم خیر و شر در دو سنت تصویری و تفاوت‌های فرهنگی آن‌ها فراهم آورد و اهمیت مطالعه تطبیقی در تحلیل هنرهای تصویری دو فرهنگ را برجسته سازد. https://rahpooye.soore.ac.ir/article_738535.html بلوچستان یکی از مناطق غنی در هنر صخره‌ای ایران است اما کمتر مورد پژوهش‌های باستان‌شناسی قرار گرفته است و بسیاری از سنگ نگاره‌های این منطقه ناشناخته مانده‌اند. سنگ نگاره‌های نویافته مسکوتان در فاصلۀ 9 کیلومتری روستای مسکوتان از توابع بخش فنوج، شهرستان نیک‌شهر در استان سیستان و بلوچستان قرار دارد. نقوش سنگ نگاره‌های مسکوتان در دسته‌های انسانی، حیوانی و هندسی قرار می‌گیرند. از طرفی نگاره‌ها با عقاید، تفکرات و فرهنگ مردمان آن دوره ارتباط تنگاتنگی داشته بدین منظور پژوهش حاضر به روش توصیفی ـ تحلیلی و با کمک داده‌های میدانی و کتابخانه‌ای با هدف معرفی و ثبت سنگ نگاره‌های مسکوتان و شناخت باورهای مردم بومی آن زمان در پی پاسخ به این سوالات است که: نقوش سنگ نگاره‌های مسکوتان توسط چه افرادی خلق شده‌اند؟ و بین نقوش، اقلیم و زندگی مردم منطقه آن زمان چه ارتباطی دیده می‌شود؟ یافته‌ها نشان داد که؛ برخی از نقوش ساده بوده و به نظر می‌رسد توسط چوپانان و شکارچی‌های غیرماهر در اوقات فراغت جهت سرگرمی حک شده‌اند ولی نگاره‌های برخی مناطق به صورت حرفه‌ای توسط هنرمندانی که به این هنر مسلط بوده کار شده‌اند. نقوش با تفکرات، فرهنگ‌ها، عقاید، آداب و رسوم و باورهای مردمان منطقه ارتباط تنگاتنگی داشته، و نقوش حیوانی که در سنگ نگاره‌های بلوچستان کنده‌نگاری شده است از حیواناتی هستند که با توجه به اقلیم بلوچستان در این منطقه به وفور یافت می‌شده‌اند. https://rahpooye.soore.ac.ir/article_738536.html ساقی‌نامه یکی از موضوعات ادبیات عرفانی است که قدمتی طولانی در شعر فارسی دارد. ساقی‌نامه شامل ابیاتی خطاب به ساقی و طلب «می» نمودن از او به‌منظور کشف رازهای عالم و توجه به ناپایداری دنیا و اغتنام فرصت بوده است. حافظ شیرازی در مثنوی مستقل «ساقی‌نامه» سعی نموده تا معارف عرفانی را در قالب مغازله با ساقی و طلب میِ حقیقت از او به نمایش گذارد. در تاریخ نگارگری ایران، تصویرگری ساقی‌نامه به دلیل پیچیدگی‌های مضمونی متداول نبوده، اما در دوره معاصر مینا صدری در نگاره" ساقی‌نامه" سعی نموده با زبان نمادین برخی از مضامین عرفانی آن را به نمایش در آورد. ازاین‌رو در این مقاله سعی بر آن است تا باهدف شناسایی چگونگی ترجمان بصری اشعار ساقی‌نامه حافظ از نظر ساختار و مضمون، نگاره موردبحث خوانش شود؛ لذا پژوهش حاضر در پی پاسخ به این پرسش‌هاست: ارزش‌های بصری و زیبایی‌شناختی نگاره ساقی‌نامه مینا صدری کدام‌اند؟ و چه ارتباط معنایی میان این نگاره با ساقی‌نامه حافظ وجود دارد؟ این پژوهش از نوع تحقیقات بنیادین است که به شیوه کیفی انجام شده و روش پژوهش نیز توصیفی - تحلیلی است. یافته‌ها نشان می‌دهد که هنرمند باتوجه‌به سنت‌های نگارگری ایران، نوعی ترکیب‌بندی چندلایه که در آن سیر نزولی فیض از عالم لاهوت به ناسوت است را با حرکات اسپیرالی نمایش داده است. هنرمند از نمادهای رنگی همچون لاجورد و سیاه در بیان مضمون عرفانی بهره برده است. همچنین بازنمایی و ترجمان سه بخش ساقی‌نامه، مغنی‌نامه و صوفی‌نامه در قالب بصری گویای ارتباط عمیق بین نگاره و متن ادبی است.